Categorieën
Thema's

Thema I: doodsoorzaken

De doodsoorzaken van onze voorouders, iets waar we eigenlijk allemaal wel naarstig naar op zoek zijn, maar zelden gevonden krijgen. Dit heeft ermee te maken dat in België en Nederland de doodsoorzaken niet op de overlijdensakte worden genoteerd, in tegenstelling tot landen als het Verenigd Koninkrijk en Duitsland.

Hoe dan ook zijn er beslist wel bronnen om de doodsoorzaak van je Vlaamse of Nederlandse voorouders te achterhalen. Een uitgebreide opsomming van de meest interessante bronnen geven wij je in dit eerste thema op onze Facebookpagina.

Krantenbanken

Een bron bij uitstek om meer te weten te komen over de wijze waarop een voorouder om het leven is gekomen, bijvoorbeeld door een ernstig bedrijfsongeval of een verkeersongeluk. In de oude kranten die in krantenbanken te vinden zijn, vind je regelmatig oude krantenartikelen over verkeersongevallen of ongelukken op het bedrijf, zo krijg je vaak een duidelijker beeld wat je voorouder is overkomen.

Bevolkingsregisters

In tegenstelling tot Nederland is het in België tussen 1866 en 1900 verplicht geweest om in het bevolkingsregister de doodsoorzaak aan te tekenen, wanneer iemand om die reden uit de gemeente uitgeschreven diende te worden. Deze aantekening kwam dan ook vaak in het vak van uitschrijving uit de gemeente, soms vind je er de doodsoorzaak, soms enkel een nummer dat de doodsoorzaak representeert. Helaas werd dit op lang niet alle plaatsen strikt bijgehouden, vaker niet dan wel. Een plaats bij uitstek waar dit wel aanzienlijk werd bijgehouden is de stad Turnhout.

Doodsoorzakenregisters

Slechts op enkele plaatsen in Nederland en België is al vroeg in de negentiende eeuw een register aangelegd waarin de doodsoorzaken van de burgers werden aangetekend. Twee prachtige voorbeelden geven de steden Antwerpen en Amsterdam. De registers van Amsterdam zijn reeds geïndexeerd en te vinden via de website van het Stadsarchief Amsterdam. De registers van de stad Antwerpen daarentegen zijn op dit moment onderwerp van onderzoek en wel binnen het project SOS Antwerpen.

Begraafinschrijvingen

Wellicht is het een wat onverwachte bron, maar de pastoor wilde in vroeger tijden wel regelmatig de doodsoorzaak van een van zijn parochianen of kerkgangers aantekenen. Vaak gebeurde dit voordat de burgerlijke stand was ingevoerd, dus tussen circa 1600 en 1800. Een plaats waar je dit bijvoorbeeld veel ziet is de stad Roermond, hier werden met regelmaat doodsoorzaken in het begraafregister bijgeschreven. Het gaat dan natuurlijk wel om verouderde ziektenamen die wij vaak niet meer kennen.

Ten behoeve van de statistiek

Met het oog op het bijhouden van de statistiek werden ook in België en Nederland de doodsoorzaken bijgehouden op losse briefjes of registers. In België werd dit vanaf circa 1851 bijgehouden, maar slechts van enkele gemeenten zijn deze bij het Rijksarchief in België bewaard gebleven. De vraag is of er in de inventarissen van de gemeentearchieven zelf nog meer te vinden is.

In Nederland werden deze losse briefjes, hier doodsbriefjes of verklaringen omtrent overlijden, pas vanaf 1865 bijgehouden. Deze zijn iets beter bewaard gebleven, vooral in de provincies Noord-Brabant en Limburg vind je er nog erg veel, maar ook in andere provincies. Soms zijn ze compleet bewaard gebleven strekkende van 1865 tot en met 1957 (het jaar waarin men ophield de doodsoorzaak op deze briefjes te noteren).

2 reacties op “Thema I: doodsoorzaken”

Laat een antwoord achter aan Bronnen voor doodsoorzaken in Nederland – Genealogie in de Nederlanden Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *